Dyliżansem z Białej do Brześcia

Trakt o długości 178 mil polskich, t. j. około 198 kilometrów, zbudowany został w ciągu 4 lat - od 1819 do 1823 roku pod kierownictwem Franciszka Christianiego - dyrektora generalnego dróg i mostów Królestwa Polskiego. Po drodze urządzono stacje pocztowe między innymi w Międzyrzecu Podlaskim, Białej Podlaskiej i Zalesiu. Każda stacja składała się z pomieszczeń pocztowych, stajni, wozowni i zajazdu z kuchnią dla pasażerów.
Skoczne arie dla podróżnych
W roku 1860 pojawiły się koperty i znaczki z napisem: ,,Za łut kop. 10". Listy opłacało się w zależności od ich wagi. Każdy pasażer mógł zabrać ze sobą bagaż do 40 kilogramów. Najbardziej malowniczą postacią był pocztylion w urzędowym uniformie, ostrogach, złotych galonach, cylindrze i trąbką, wygrywający nie tylko określone sygnały pocztowe, ale również skoczne arie dla umilenia życia podróżnym. W okresie powstania styczniowego Komitet Centralny Rządowy stworzył dwie kategorie poczty. Pierwsza to ,,poczta obywatelska" wzorowana na systemie podwód, przeznaczona do rozwożenia mniej ważnych przesyłek i osób. W tym celu w dworach stały w pogotowiu odpowiednie zaprzęgi. Druga kategoria poczty polegała na rozwożeniu przez specjalnych gońców, ważnych i tajnych pism (władz powstańczych). Kilka lat później dyliżanse i tzw. podwody zastąpiły konne omnibusy. Na przykład z Warszawy do Brześcia jechało się omnibusem około 20 godzin.
Przetrwały do dziś
Do dziś przetrwały obiekty poczty konnej w Międzyrzecu Podlaskim i Białej Podlaskiej, zbudowane według jednego wzoru. Były to trzy budynki parterowe, zgrupowane wokół czworobocznego podwórza. Główny budynek miał ryzalit (według słownika - wysunięta przed lico muru część fasady budynku, wykusz) i trójkątny szczyt. Po jego obu stronach stały budynki parterowe szczytami do drogi, z lewej stajnia, zaś z prawej budynek gospodarczy. W Białej Podlaskiej przetrwał do dziś jeden budynek z dawnego zespołu poczty konnej. Stoi on przy ulicy Janowskiej 16. W Międzyrzecu Podlaskim zachowała się przy ulicy Warszawskiej 34 oryginalna stacja konna z czasów Królestwa Polskiego.
Bolesław Ługowski

Na zdjęciu odjazd kurierki z bramy pocztowej w Warszawie, rys. H. Pillati, ryt. F. Zabłocki (reprodukcja)